بررسی روغن موتور
بسم الله الرحمن الرحیم
اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و سرالمستودع فیها بعدد ما احاط به علمک
.
در طی سال های اخیر شکل و نوع روغن موتورها در حال تفاوت است که این تفاوت بیشتر مربوط به حفظ محیط زیست و کاهش مصرف سوخت است.
در مقالات و آزمایشات تفاوتی بین سایش لحظه استارت در دمای حدود 0 درجه سانتی گراد روغن های مولتی گرید با عدد زمستانی 5 و 10 و 15 دیده نشده است اینکه گرانروی های لحظه استارت روغن های مولتی گرید به طرف صفر در خودروهای امروزی می روند دلیل بزرگتری دارد و در اصل برای کاهش مصرف سوخت است
تغییرات ویسکوزیته نسبت به دما اصلا خطی نیست واین تصور اشتباهی است که رایج شده که در هردمایی استارت روغن 5-40 بهتر از 10-40 است - در تمام منابع هم ذکر شده خطی نیست
در روغن های مولتی گرید اصلا گرانروی نسبت به دما خطی حرکت نمیکند بلکه موجی شکل حرکت می کند یعنی جاری شدن روغن 10-40 با 5-40 در دمای 0 درجه سانتی گراد تقریبا هیچ فرق ندارد جز اینکه 5-40 خیلی جزعی بدتر است این مواردی که ما بحث میکنیم مربوط به دماهای نه چندان کم زیر صفر است
در دمای 10 درجه سانتی گراد بالای صفر روغن منو گرید 30 همان قدر خوب استارت می خورد که روغن 10-40 و 5-40 استارت می خورد و جالب تر اینکه روغن 10-60 در همین دمای 10 درجه افتضاح استارت می خورد ولی روغن 0-30 بهترین استارت را دارد
در شهر های ما چند بار دمای زیر صفر ثبت شده است مثلا در تهران فکر میکنم 2 یا 3 بار بوده در این میان کسانی که از روغن 10-40 استفاده کرده اند در استارت اول خودرو با کسانی که از روغن 5-40 استفاده کرده اند هیچ فرقی در 360 روز از سال نداشته اند فقط در این 360 روز از روغن پایدار تری استفاده کرده اند
روغن های مولتی گرید به طریق خاصی تولید می شوند که در حقیقت روغن اصلی شما همان عدد اول و عدد استارت است یعنی مثلا 10-40 یا 5-30 که می شود روغن اصلی شما 10 یا 5 بعد از این مرحله از افزودنی استفاده میشود با نام بهبود دهنده گرارنوی که نوعی ملکول پلیمری است ودر دمای بالا از شل شدن روغن جلو گیری میکند و با تغیر شکل این پلیمر روغن را از لحظ عملکرد شبیه به روغن مثلا 40 میکند البته ما داریم ساده میگیم.
مشکل اینجاست در روغن های مولتی گرید هرچه فاصله دو عدد بیشتر می شود استفاده از این افزودنی بیشتر و با پلیمری متفاوت میشود و مشکل اساسی این است که این افزودنی به حرکات برشی و بارهای زیاد و دما کملا حساس است که از دست میرود و دونیم می شود در این صورت گرانروی روغن شما به مرور به پایه اصلی خود که مثلا 5 یا 10 بود نزدیک ونزدیک تر میشود و مدام شل تر میشود. هرچه فاصله این دوعدد بیشتر میشود مثلا 0-40 که 40 عدد فاصله دارد در مقایسه با 10-40 که 30 عدد فاصله دارد نوع پلیمر استفاده شده بیشتر و سنگین وزن تر می شود که متاسفانه نوع سنگین تر آن ناپایدار تر هم است و سریعتر از دست می رود پلیمرهای سبک تر که درجه گرانروی را کمتر افزوده میکنند مقاومت بیشتری ازخود نشان میدهند و دیرتر از دست می روند یکی از مواردی که به شدت میتواند به خودر آسیب بزند همین از دست رفتن این افزودنی است به این دلیل که روغن بیش از اندازه شل میشود . برای همین است که در بسیاری از کشورها تا سال ها روغن های 10-30 مورد استفاده بوده که تنها 20 عدد فاصله دارد در حال حاضر هم اکثر خودروهای جدید به پایین تر فاصله ممکن رسیده اند یعنی 15 الی 20 عدد فاصله که با روغن های جدید 5-20 و 0-20 دیده می شود توجه کنید همه این مسايل در پشت خود کلی تحقیق و آزمایش و داستان دارد و اصلا ساده نیست. اینکه من به شما میگویم روغن 10-40 و 5-30 اشاره شده در دفترچه با 5-40 و 0-40 متفاوت است همین دلیل است خودرو ساز شما اعدادی را به شما معرفی می کند که حدودا 30 عدد فاصله یا کمتر را دارند و با بزرگتر کردن این عدد موافق نیست پس اینکه بعضی وقت ها ما نتیجه میگیریم که حتما روغن 0-40 از روغن 10-40 یا 5-30 معرفی شده درون دفترچه راهنما برای خودرو من بهتر است و خودرو ساز یک نا آگاه است کاملا اشتباه است و در واقع با این کار ما فقط داریم روغن را ناپایدار میکنیم اینکه اعداد لحظه استارت در خودروهای جدید به طرف صفر درحال حرکت است به خاطر مساعل مصرف سوخت است ولی سعی شده است که همین فاصله بین دو عدد مدام کمتر شود تا روغن امن تر شود. در مورد خودروهای لوکس مثل پورشه که از روغن هایی مثل 0-40 استفاده میکنند موضوع باز متفاوت است زیرا پایه روغن این گروه خودروها با خودرو ساده ما معمولا متفات است و دقیقا به صورت اختصاصی تولید میشود که بیشتر پایه روغن از گروه 4 است که سنتزی حقیقی همین گروه است و اینکه در این گروه معمولا از افزودنی بهبود گرانروی استفاده نمی کنند و روغن با اینکه مولتی گرید است مثل منو گرید بدون تغییر باقی می ماند و علت قیمت های نجومی روغن این خودروها همین دلیل است زیرا پایه متفاوت دارند.
روغن های SL از لحاظ سایشی شبیه به استاندارد های قبل تر مثل sg و sh هستند مثلا 20 در صد در سایش شرایط بحرانی بد تر از استاندارد های قبلی هستند ولی استانداردهای sm و بعد از آن جزو روغن های جدید هستند و از لحاظ سایش در شرایط بحرانی 300 درصد بد تر هستند نسبت به SL
شما فکر میکنید آمریکا برای چی برای تاکسی های خود روغن SL را پیشنهاد میدهد چرا شرکت والوالین آمریکا روغن های مخصوص پیست خود را با استاندارد SL می دهد در حالی که همه روغن های دیگرش استاندارد sn دارد
چرا شرکت امسویل می آید و روغن پیست خود را در استاندراد SL معرفی می کند و می گوید این فقط به خاطر وجود فسفر بیشتر دراین استاندارد است که به شما مزایا بیشتری میدهد وهیچ فرقی با روغن های استاندارد بالاتر ما ندارد جز بهتر بودن در محافظت از موتور. جالبه که امسویل حتی روغن های بهتری از موبیل وان تولید میکند . موبیل وان هم که بهترین روغن محافظ خود را با استاندارد SL معرفی میکند و تمام سنتزی
عمر موتور فدای مصرف سوخت میشود
بعضی از شرکت ها اجازه استفاده از روغن هایی با فاصه مابین دوعدد گرانروی بالاتر از 30 را نمی دهند که به علت ناپایداری بیشتر این دسته روغن ها است این مربوط به تکنولوژی روغن است نه موتور توجه کنید یکی از این شرکت ها دقیقا تویوتا ژاپن است با اینکه روغن ها مصرفی تویوتا 0-20 هستند ولی حداکثر 20 عدد فاصله ما بین شان در نظر گرفته میشه و خیلی شدید هم تویوتا روی این فاصله تاکید دارد ناپایداری روغن باعث بسیاری از خرابی های موتور می شود
یکی از بهترین نکات در انتخواب روغن موتورها عدد نقطه اشتعال است برای آشنا شدن با این موضوع من عدد نقطه اشتعال روغن های نیمه سنتزی با استاندارد SL و10-40 را می نویسم
232 توتال 7000
224 بهران سوپر پیشتاز
210 پارس سوپر پایا
210 ایرانول ریسینگ – ایرانول 206
212 سپاهان اسپیدی نیمه سنتزی
198 کاسترول مگناتک 10-40
99 درصد روغن های سنتزی جهان برای سود بیشتر بین تمام شرکت ها گروه 3 و سنتزی هیدرو کرکینگ است
گرانروی سینماتیک (کینماتیک) روغن 10-40 در دمای صفر درجه 839.76 است ولی عدد سینماتیک روغن 5-40 درهمین دما 868.78 است که کاملا مشخص است هرچه این عدد بزرگتر باشد روغن ما به جاری شدن مقاومت بیشتری دارد که دقیقا به مقدار کاملا ناچیز و بی اهمیت روغن 5-40 دراین دما بدتر است دردماهای بالاتر مثل 10 درجه بالای صفر فاصله هنوز کم است واصلا ارزش محاسبه ندارد گاهی 10-40 بالاتر است گاهی 5-40 ودقیقا میشه گفت مثل هم هستند. جالب تر روغن 10-60 در همین دما صفر درجه عدد سینماتیک 1684.4 را دارند که جالب نیست. اگر از یک فرد عادی بپرسیم در دمای 0 درجه استارت کدوم روغن بهتر است مطمعنا می گوید 10-60 و10-40 مثل هم هستند و 5-40 از اینها بهتر است درحالی که کاملا اشتباه است
روغن 5-40 ناپایدار تر است ناپایداری به معنی بی ثباتی در عدد گرانروی است نه عمر روغن ، عمر روغن مربوط به عدد تی بی ان و اکسید شدن روغن و پایه روغن است که اصلا ربطی به گرانروی ندارد و ربط به گروه روغن دارد
تقریبا در کشورهای پیشرفته 80 در صد روغن ها حاصل تصفیه روغن كاركرده اند در حالی که در اینجا این رقم تقریبا بسیار پایین است که ارزش محاسبه ندارد این یک مزیت بزرگ برای شرکت های داخلی ایجاد کرده است. البته نه برای محیط زیست
مهم ترین نکته در بحث انتخواب روغن موتور بین مردم الان فقط تمیزی موتور است که متاسفانه کاملا اشتباه است دترجنت ها اثر بدی بر روی مواد ضد سایش دارند و روغن هایی که موتور را خوب تمیز نگه میدارن مقدار زیادی از این افزودنی دترجنت استفاده می کنند که در سال های اخیر برای حفاظت از محیط زیست اجباری شده ولی بعضی از شرکت ها تا 3 برابر حداقل تعیین شده حتی درهمين استاندارد های جدید از این افزودنی استفاده میکنند که رقم بسیار بزرگی است.
در بحث دترجنت ها از واژه کنترل استفاده میشود نه تمیزی این خیلی کلمه مهمی است هر دوطرف بالا بودن و کم بودن مشکل ساز است.
ما فکر میکنیم مثل تمیزی خانه در عید نوروز ، تمیز بودن موتور هم حتما خوب است ولی خیر - در مقالات اشاره شده به کنترل مقدار نشستن لجن نه تمیز بودن موتور چیزی که من به شخصه در تجربیاتم و باز کردن موتور دیدم متاسفانه موتورهایی که تمیز هستند سایش های بسیار نامتعارفی را در کیلومترهای نه چندان بالا تجربه کرده اند .برای همین به شخصه از روغن موتورهایی که به مقدار زیاد موتور را تمیز نگه میدارند دوری میکنم . بهترین راه برای جلوگیری از لجن در خودرو تعویض به موقع روغن است. وخوب به کلمه کنترل توجه کنید این یعنی لجن گرفتن مجاز است تا مقداری که مانع عملکرد درست موتور نشود
افزودنی دترجنت می تواند علت مشکلات سایش کل مجموعه متحرک سوپاپ در خودروها باشد
من توصیه به برند خاصی ندارم فقط گفتم می توانید به اعداد و ارقام هم توجه کنید .همان طور که همه میدانند همین شرکت بهران در حدود سال 2004 تنها شرکت داخلی بود که توانست تاییده دایملر کرایسلر را بگیرد و در آن زمان یعنی بنز آلمان و شرکت بنز به علت مشکلات فراوان روغن های تقلبی و.. در ایران تنها این شرکت را نماینده روغن محصولات خود معرفی کرده بود ولی به علت سود بیشتر روغن های خارجی هیچ یک از نماینده بنز حاضر به باور و استفاده از چنین ماجرایی نبود . ضمن اینکه میگن بنز در آن زمان با آزمایشات دقیق به این نتیجه رسید و از شرکت های ایرانی نمونه درخواست کرده بود. خوب روی برگه این شرکت بالاترین ارقام هم دارد و مشخص است از سطح کمتر افزودنی دترجنت استفاده میکند که ممکنه مقداری رسوب در صورت عدم تعویض به موقع پیش بیاد ولی خودش مزیتی است برای کنترل سایش .
در بین این برند های بر اساس تجربه خودم بهترین روغن درحفظ سلامت خودرو تقریبا بهران است و در بین مکانیک های قدیمی بهترین شناخته می شود وتجربه خودم دقیقا همینه- که بر مبنای چند تا مساله است اول اینکه این طور که مشخص است بهران از پایین ترین سطح تعیین شده ولی در محدوه استاندارد از دترجنت ها (مواد شستسو دهنده) استفاده میکند زیرا سطوح بالای دترجنت روغن موتور سایش کلی موتور را بالا می برد. ولی نکته مهم این است تقریبا تمام کسانی که از بهران بسیار راضی هستند اعتقاد دارند باید روغن در 5 تا 8 هزارتا تعویض شود . و تمام کسانی که تجربه بدی از بهران را دارند این اعتقاد را ندارند . این به خاطر پایین بودن عدد دترجنت است که باعث کاهش عمر روغن موتور می شود ولی محافظت بیشتری از قطعات به وجود می آورد اگر می خواهید از بهران استفاده بکنید یادتون باشه عمر روغن کوتاه تر است.مورد بعدی به خاطر تبخیر کم و به خاطر نقطه اشتعال بالا است و سوم عدد نقطه اشتعال بالا نشانه ای از کیفیت بالاتر روغن خام است.
در بین این چند برند بازار پارس کیفیت خوبی دارد روغن بسیار مطلوبی است خیلی شبیه به بهران تولید شده فقط عمر بیشتر یه خاطر دترجنت بیشتر دارد ضمن اینکه عدد نقطه اشتعال پایین تر است کیفیت راضی کننده است محافظت از قطعات خوب است و تقریبا یک روغن مقرون به صرفه و بسیار خوب در رده خود است برند های دیگر مثل ایرانول و سپاهان و... تقریبا یک کیفیت مثل پارس را دارند اکثر استفاده کنندگان از این روغن ها راضی هستند.
تجربه ای از سپاهان ندارم .
تجربه کاسترولم اصلا خوب نبوده تعداد زیاد نمونه های تقلبی - پایین بودن خود کیفیت روغن با عدد نقطه اشتعال 198 و عمر بسیار بالا این روغن با عدد تی بی ان بسیار بالا که نشانه ای از وجود دترجت بسیار زیاد است.(عدد تی بی ان به عدد دترجنت تقریبا بی ربط است ولی بالا بودن عدد تی بی ان نشانه از عمر طولانی در نظر گرفته شده برای روغن است که این عمر بالا تا حدود 3 برابر حداقل مجاز نیاز به دترجنت دارد.
فعلا در بین خارجی ها مثل اینکه توتال بیشترین طرفدار را دارد .ولی من احساسم این هست که بهران روغن های توتال داخل ایران را تولید میکند زیرا که تنها روغنی است که با نقطه اشتعال 224 توان تولید روغن پایه و خام توتال را دارد .در بین داخلی ها تقریبا بهران بهترینه فقط بهران باید به موقع تعویض بشه زمانی تا 7 هزار کیلومتر خوبه البته بنده تا العان هیچ مشکل لجن در خودروهایی که سر 5 تا 7 هزارتا روغن بهران را عوض میکردند ندیدم خیلی از کیفیت بهران ایراد گرفته میشه ولی تجربه خود من ودوستانم به گونه ای دیگست .
من خودم بیشتر تمایل به روغن های داخلی دارم علتش هم معلومه چون خطر روغن های تقلبی بسیار بسیار بیشتر است .
موتور کاملا تحت تاثیر شرایط محیط است از روز اول پیداش موتور همین بحث بود بر فرض مثال در یک روز تابستانی با یک کولر سنگین به سرعت خودرها در همین تهران جوش می آوردند اگر به خودرو یک دستگاه دیاگ وصل کنید و رنج دمایی را کنترل کنید تفاوت بسیار زیادی بین تابستان و زمستان می بینید خودروها جوری تولید میشوند که دمای عملیاتی ثابتی داشته باشند ولی اکثر خودروها به علت کمبود فضاي داخل کاپوت و نوع طراحی اصلا قابلیت کارکرد با کولر روی درجه آخر و درتابستان گرم را ندارند رنج تحمل اکثر خودروها همان 20 تا 30 درجه تابستان است و در سرمای بسیار شدید زیر صفر هم همین طور است مشکلات سرمای شدید در روسیه دیده میشود و مشکلات گرمای شدیدی در تابستان های مثل ایران است که خودمان چند ماه پیش دماسنج زدیم در آفتاب دما بالای 50 درجه بود این دمایی که اعلام میشه در سایه است.خودروهای مخصوص روسیه از ادوات دیگری استفاده میکنند حتی درنمونهای دیزل آن یک طراحی کاملا متفاوت می بینیم گه قبل از استارت کاملا موتور را گرم میکند اکثر خودروهای داخل روسیه قطعه جداگانه شبیه به ماژول روغن موتور ملی دارند با این قطعه مایع رادیاتور که سریعتر گرم میشود روغن را هم سریعتر گرم میکند زیرا روغن دیرتر از مایع رادیاتور گرم می شود.
یکی از دوستان زحمت کشیدن و یک آنالیز حرفه ای از روغن های رایج بازار با کمک سخت افزارهای یکی از دستگاه های نظامی انجام دادن
یکی از موارد جالب این آزمایش که متاسفانه سر و صدای بسیار زیادی به پا کرد(کار به دادگاه هم کشیده شد) آنالیز محصولی بود به نام ادینول با گرانروی10w40 که متاسفانه در تست ها نتایج وحشتناکی به بار آورد که باعث آسیب به دستگاه آزمایش شد
روغن مورد نظر بصورت شخصی از ترکیه خریداری شده و به ایران حمل شده بود بصورت خرده فروشی
مورد جالب دیگه تست توتال 7000 پر شده در داخل و مقایسه با بهران سوپر پیشتاز قوطی فلزی بود که نتایج تست مو نمیزد(بار ها گفتم که توتال ایرانی با الف ایرانی و بهران سوپر پیشتاز دقیقا یکی هستند)
چند تا مورد دیگر از جمله توتال 9000 به اصطلاح اماراتی قوطی فلزی هم مورد آزمون قرار گرفت که نتایج کمی عجیب بود
بطور مثال توتال 9000 قوطی فلزی در تست ها نتایج قابل قبولی داشت ولی با دیتا شیت خود شرکت توتال که در سایتش ارایه شده بود اختلاف داشت: روغن های بهران پیشتاز و پارس پایا و ایرانول 16000 هم مورد آزمون قرار گرفتن که نتایج تست با دیتا شیت های ارایه شده توسط تولید کننده بسیار همخوانی داشت
نکته ای که بسیار در این تستها جالب بود نتیجه تست بهران سوپر پیشتاز بود که دقیقا با دیتا شیت ارایه شده توسط تولید کننده یکسان بوده و دستگاه تست پارامترهاش بر اساس این روغن بارگذاری شد.
به هر حال بازم میگم تست یک روغن نیاز به سخت افزار های خاصی داره و با چشم نمیشه آنالیز دقیقی انجام داد
